Yangın güvenliği sistemlerinde kullanılacak su deposunun kapasitesi, binanın veya tesisin büyüklüğüne bakılarak tek başına belirlenemez. Yangın suyu deposu kapasitesi yapının yangın tehlike sınıfı, kullanılan söndürme sistemi, gerekli debi, çalışma süresi, hidrolik hesaplar ve sistemde bulunan yangın dolabı, hidrant veya sprinkler düzeni birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Bu nedenle piyasada sık karşılaşılan “Yangın suyu deposu kaç ton olmalı?” sorusunun tüm yapılar için geçerli tek bir cevabı bulunmaz. 10 ton, 20 ton, 50 ton veya daha yüksek kapasiteli bir depo ancak projenin ihtiyaçları hesaplandıktan sonra değerlendirilebilir. Türkiye'deki Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında sulu söndürme sistemlerinin tasarımında bina tehlike sınıfı dikkate alınır ve gerekli su hacmi sistemin ihtiyaç duyduğu debi ile öngörülen çalışma süresine göre hesaplanır.
Yangın Suyu Deposu Kapasitesi Nasıl Hesaplanır?
Yangın suyu deposu için temel yaklaşım, gerekli söndürme debisinin sistemin çalışması gereken süreyle ilişkilendirilmesidir. Basit bir ön hesap için:
Gerekli su hacmi = Gerekli debi × Gerekli çalışma süresi
şeklinde düşünülebilir.
Ancak gerçek projelerde gerekli debinin belirlenmesi de ayrıca yapılmalıdır. Sprinkler sistemi, yangın dolapları ve hidrantların aynı tesiste bulunması durumunda sistemlerin ihtiyaçları birlikte değerlendirilir. Yönetmeliğin 92. maddesinde, sulu söndürme sistemi su deposu hesabında düşük tehlike için 30 dakika, orta tehlike için 60 dakika ve yüksek tehlike için 90 dakika esas alınacağı belirtilmektedir.
Bu nedenle yalnızca tesisin metrekaresine göre “şu kadar ton depo gerekir” şeklinde bir sonuç vermek teknik açıdan doğru değildir.
Yangın Tehlike Sınıfı Depo Tonajını Nasıl Etkiler?
Bina veya tesisin yangın tehlike sınıfı, yangın söndürme sisteminin tasarımında temel kriterlerden biridir. Yönetmeliğe göre tehlike sınıflandırması, binanın özellikleri ile içerisinde gerçekleştirilen faaliyetlerin ve kullanılan malzemelerin niteliğine göre belirlenir. Bir binanın farklı bölümlerinde farklı tehlike sınıfları bulunuyorsa su ve pompa kapasitesinde en yüksek tehlike sınıfı dikkate alınır.
Örneğin bir ofis binası ile yanıcı malzemelerin yoğun şekilde bulunduğu bir üretim veya depolama tesisi aynı yangın suyu ihtiyacına sahip olmayabilir. Bu nedenle depo kapasitesi belirlenirken tesisin kullanım amacı mutlaka projelendirme sürecine dahil edilmelidir.
Sprinkler Sistemi Varsa Kaç Ton Yangın Deposu Gerekir?
Sprinkler bulunan yapılarda depo hacmi, sprinkler sisteminin tasarımına göre hesaplanır. Yönetmelik, sprinkler sistemi bulunan yapılarda su deposu hacminin ilgili Ek-8 hükümlerine ve gerekli durumlarda hidrolik hesap sonucuna göre belirlenmesini öngörür. Tasarım yoğunluğu ve ilgili sprinkler kriterlerinde TS EN 12845 standardı da dikkate alınır.
Bu nedenle örneğin yalnızca “sprinkler var, 20 ton yeterlidir” şeklinde genel bir kabul yapmak doğru olmaz. Sprinkler başlıklarının sayısı, tasarım alanı, debi ihtiyacı, basınç ve sistemin tehlike sınıfı gibi teknik veriler hesaplamaya dahil edilir.
Yangın Suyu Deposu ile Kullanma Suyu Aynı Depoda Olabilir mi?
Sulu söndürme sistemlerinde yangın rezervi olarak ayrılan suyun başka amaçlarla kullanılmasına ilişkin önemli bir kural bulunmaktadır. Yönetmeliğin 92. maddesine göre yangın rezervi olarak ayrılan bölüm başka amaçlarla kullanılmamalı ve yalnızca söndürme sistemlerine hizmet edecek şekilde düzenlenmelidir.
Bu nedenle yangın suyu deposu tasarlanırken yangın rezervinin korunması ve sistemin ihtiyaç duyduğu suyun başka bir kullanım nedeniyle azalmasının önlenmesi gerekir.
Yangın Suyu Deposu Seçerken Sadece Tonaja Bakmak Yeterli mi?
Yangın suyu deposu seçerken sadece tonaja bakmak yeterli değildir. Depo hacmi kadar sistemin tamamının birbiriyle uyumlu olması gerekir. Yangın suyu sistemi için depo seçilirken şu unsurlar birlikte değerlendirilmelidir:
- Yangın tehlike sınıfı
- Sprinkler sistemi
- Yangın dolapları
- Hidrant sistemi
- Gerekli debi
- Tasarım süresi
- Hidrolik hesap sonuçları
- Yangın pompası kapasitesi
- Depo bağlantı çapları
- Depo içerisindeki kullanılabilir yangın rezervi
- Kurulum alanının fiziksel şartları
Özellikle yüksek kapasiteli yangın depolarında depo, pompa grubu ve borulama sistemi bir bütün olarak projelendirilmelidir.
Yangın Suyu Deposu İçin Plastik Depo Kullanılabilir mi?
Plastik depolar bazı yangın suyu depolama uygulamalarında değerlendirilebilir. Ancak burada belirleyici kriter yalnızca deponun su depolayabilmesi değildir. Ürünün yangın söndürme sistemi kapsamında kullanılmaya uygunluğu, kapasitesi, montaj koşulları, bağlantı yapısı ve üreticinin teknik kullanım şartları kontrol edilmelidir.
Özellikle büyük kapasiteli yangın suyu sistemlerinde depo seçimi, ilgili yangın tesisatı projesi ve teknik şartnameler doğrultusunda yapılmalıdır. Üreticinin ürünü hangi kullanım amacıyla tasarladığı da satın alma öncesinde mutlaka doğrulanmalıdır. Yangın suyu depolama için polyester yatay depo modellerini de tercih edebilirsiniz.
Yangın Suyu Deposu Tonajı Nasıl Belirlenmeli?
Yangın suyu deposu için doğru tonajı belirlemenin en güvenilir yolu, yangın tesisatı projesindeki debi ve süre hesabını esas almaktır. Öncelikle tesisin tehlike sınıfı belirlenir, ardından kullanılacak söndürme sistemleri ve gerekli debiler değerlendirilir. Hidrolik hesap sonucunda ortaya çıkan ihtiyaç doğrultusuda depo hacmi belirlenir.
Bu nedenle standart bir “10 ton”, “20 ton” veya “50 ton” depo seçmek yerine, proje hesabının sonucuna uygun kapasitede yangın suyu deposu tercih edilmelidir. Özellikle fabrika, depo, AVM, otel, hastane ve büyük ticari yapılarda bu hesaplama profesyonel yangın tesisatı projesi kapsamında yapılmalıdır.
